Người dân lo tiền điện sẽ tăng

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực trình Quốc hội vào ngày 20.10 có nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Theo Quyết định số 963/QĐ-BCT, khung giờ cao điểm được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng thời gian từ 17h30 đến 22h30, tương ứng 5 giờ/ngày. Riêng ngày Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm.

Chị Nguyễn Thị Năm - công nhân Khu công nghiệp Đồng Văn (Ninh Bình) - chia sẻ, vợ chồng đi làm, con đi học cả ngày nên mọi sinh hoạt như nấu ăn, tắm giặt, sử dụng điều hòa đều tập trung vào buổi tối.

“Nếu áp giá điện cao điểm từ 17h30 đến 22h30, phần lớn nhu cầu sử dụng điện của gia đình rơi vào khung giờ này, khiến tiền điện có thể tăng đáng kể”, chị Năm lo lắng.

Anh Nguyễn Đức Công (Ninh Bình) cho hay, các gia đình công nhân khó chuyển việc sử dụng điện sang giờ thấp điểm do sinh hoạt chủ yếu vào buổi tối. Việc thức dậy giữa đêm để sử dụng thiết bị điện cũng không phù hợp với thực tế.

Cần đánh giá kỹ tác động khi áp giá điện theo giờ với hộ gia đình

Trao đổi với Lao Động, TS Huỳnh Thanh Điền - Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, xét về nguyên lý, giá điện theo thời gian sử dụng là công cụ kinh tế hợp lý vì chi phí cung ứng điện không giống nhau ở mọi thời điểm trong ngày. Khi nhu cầu tăng cao, hệ thống phải huy động thêm nguồn điện, tăng yêu cầu dự phòng và chịu áp lực lớn hơn về vận hành. Nếu áp dụng giá điện giờ cao điểm và thấp điểm, người tiêu dùng sẽ có thêm động lực chuyển một phần nhu cầu sang thời điểm hệ thống còn dư địa cung ứng.

“Phụ tải điện sinh hoạt có tính tập trung khá rõ. Sau giờ làm việc, nhu cầu nấu nướng, giặt giũ, sử dụng điều hòa, bình nóng lạnh và các thiết bị gia dụng thường tăng lên cùng lúc. Nếu hàng triệu hộ gia đình cùng sử dụng điện vào một khoảng thời gian, hệ thống phải đáp ứng mức công suất lớn trong khi một phần công suất ở những giờ khác chưa được khai thác hết. Trong bối cảnh đó, giá điện theo giờ có thể góp phần phân bổ lại nhu cầu sử dụng điện”, TS Huỳnh Thanh Điền đánh giá.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, một tác động dài hạn khác của cơ chế giá điện theo giờ là tạo động lực phát triển thị trường công nghệ năng lượng. Khi giá điện thay đổi theo thời điểm sử dụng, bài toán đầu tư điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng BESS và các giải pháp quản lý phụ tải sẽ được đẩy mạnh.

Tuy nhiên, TS Huỳnh Thanh Điền cũng lưu ý, cần nhìn nhận chính xác giới hạn của công cụ này. Giá điện thấp vào ban đêm chưa chắc giúp giảm đáng kể phụ tải giờ cao điểm nếu người dân không thể thay đổi lịch sinh hoạt hoặc mức tiết kiệm quá nhỏ so với sự bất tiện phải chịu.

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng đề xuất áp giá điện theo giờ sẽ có tác động tích cực đối với ngành điện. Nếu xét dưới góc độ kỹ thuật, công nghệ và nguyên lý vận hành của hệ thống điện thì giá điện phản ánh đúng chi phí cung ứng điện theo từng thời điểm sẽ giúp người sử dụng điều chỉnh hành vi tiêu dùng. Từ đó góp phần sử dụng điện hiệu quả hơn, giảm áp lực lên hệ thống điện vào các khung giờ cao điểm.

Tuy nhiên, các hộ gia đình có điều kiện kinh tế tốt hơn thường dễ đầu tư thiết bị thông minh, máy giặt có chức năng hẹn giờ, hệ thống quản lý năng lượng hoặc thiết bị lưu trữ. Trong khi đó, người lao động làm việc theo ca, gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc những hộ sống trong nhà trọ có thể ít khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng điện.

“Nếu giờ cao điểm trùng với thời gian sinh hoạt thiết yếu của phần lớn hộ gia đình, việc tăng giá trong khung giờ này có thể khiến một bộ phận người dân phải trả thêm tiền dù họ không có lựa chọn thay thế thực tế. Khi ấy, biểu giá vẫn tạo ra chênh lệch chi phí, nhưng chưa chắc tạo ra được mức dịch chuyển phụ tải tương ứng”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, cần thí điểm đủ dài, đánh giá độc lập trước khi áp dụng rộng rãi giá điện theo giờ, tập trung vào khả năng giảm phụ tải cao điểm, mức dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện, chi phí đầu tư, tác động đến hóa đơn từng nhóm hộ và phản ứng của người dân. Kết quả thí điểm cần được công khai để đánh giá hiệu quả thực tế.