Doanh nghiệp FDI chủ yếu sử dụng chuỗi cung ứng bên ngoài

Tính chung 7 tháng năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 20,52 tỉ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 10,35 tỉ USD). Theo bà Nguyễn Thị Hương - Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung 7 tháng năm 2026, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 340,05 tỉ USD, tăng 34,8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực kinh tế trong nước đạt 92,14 tỉ USD, tăng 24,1%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 247,91 tỉ USD, tăng 39,2%.

Cục Thống kê cho biết, về cơ cấu nhóm hàng nhập khẩu 7 tháng năm 2026, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 319,95 tỉ USD, chiếm 94,1%, trong đó nhóm hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng chiếm 56,9%; nhóm hàng nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 37,2%. Nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng đạt 20,1 tỉ USD, chiếm 5,9%.

Trao đổi với Lao Động, TS Huỳnh Thanh Điền - chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành - đánh giá, hiện nay doanh nghiệp FDI vào Việt Nam chủ yếu để sản xuất hàng xuất khẩu, nhưng lại sử dụng chuỗi cung ứng từ bên ngoài. Vì vậy, họ sản xuất càng nhiều thì nhập khẩu càng nhiều; xuất khẩu càng nhiều thì cũng nhập khẩu càng nhiều; đầu tư càng nhiều thì cũng tiếp tục nhập khẩu nhiều hơn.

“Nguyên nhân chính là do quá trình thu hút FDI trước đây thiếu định hướng. Trong nhiều năm, các địa phương chủ yếu tập trung phát triển khu công nghiệp và thu hút đầy khu công nghiệp của mình mà chưa chú trọng lựa chọn nhà đầu tư. Cũng chưa có chính sách cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI. Chúng ta có nói đến liên kết nhưng gần như chưa có chương trình hành động thực chất. Kết quả là doanh nghiệp FDI chủ yếu tận dụng địa điểm sản xuất, lao động và các chính sách ưu đãi để sản xuất, trong khi doanh nghiệp trong nước gần như không tham gia được vào chuỗi cung ứng của họ” - TS Huỳnh Thanh Điền phân tích.

TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng, đây chính là dư địa rất lớn để cải thiện. Đối với doanh nghiệp, điều quan trọng nhất vẫn là có đầu ra cho sản phẩm. Nếu doanh nghiệp trong nước sản xuất được những sản phẩm mà doanh nghiệp FDI có nhu cầu thì ngay lập tức đã có một thị trường tiêu thụ ngay tại Việt Nam. Điều còn thiếu hiện nay là cơ chế và chính sách.

Đề xuất ưu đãi với doanh nghiệp FDI khi sử dụng nhà cung cấp trong nước

Vị chuyên gia này nhận định, cần có chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp FDI khi sử dụng nhà cung cấp trong nước, đồng thời có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nội địa đầu tư sản xuất để tham gia chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, cần có các chương trình hỗ trợ về tín dụng, giảm chi phí lãi vay để doanh nghiệp trong nước mạnh dạn đầu tư.

“Trước đây, khi tôi trao đổi với nhiều doanh nghiệp về phát triển công nghiệp hỗ trợ, họ đều cho rằng, ưu đãi thì có nhưng họ vẫn không dám đầu tư vì không biết sản xuất xong sẽ bán cho ai. Nếu đầu tư rồi mà đối tác không mua thì rủi ro rất lớn. Chi phí lãi vay quá cao cũng khiến nhiều doanh nghiệp không dám đầu tư vì lợi nhuận có thể bị chi phí tài chính bào mòn. Nếu Nhà nước hỗ trợ giảm chi phí lãi vay thì nhiều doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư hơn. Khi doanh nghiệp phát triển sản xuất, Nhà nước sẽ thu lại nguồn hỗ trợ đó thông qua các khoản thuế phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh” - TS Huỳnh Thanh Điền cho biết.

TS Huỳnh Thanh Điền đánh giá, điều quan trọng nhất vẫn là phải thay đổi quan điểm thu hút FDI theo hướng có chọn lọc, có quy hoạch và có cơ chế kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp trong nước để hình thành nền tảng sản xuất bền vững.

“Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8.6.2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã xác định rất rõ định hướng này. Điều quan trọng là phải thể chế hóa thành các chương trình hành động, các quy định pháp luật và chính sách cụ thể thì doanh nghiệp mới có thể thực hiện được” - TS Huỳnh Thanh Điền nói.