Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, TS Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế, cho rằng DN gia đình tại Việt Nam đang bộc lộ nhiều hạn chế trong quản trị. Theo ông, hệ thống vận hành của nhiều DN chưa theo kịp tốc độ phát triển của thương hiệu, dẫn đến rủi ro khi môi trường kinh doanh thay đổi.
Thực tế cho thấy nhiều DN nhỏ và vừa đều gặp tình trạng tương tự. Chỉ cần có sự điều chỉnh về chính sách, như thuế hay bảo hiểm, các DN này có thể đối mặt với rủi ro trong tuân thủ. Bên cạnh đó, các yếu tố như quản trị chuỗi cung ứng, đầu tư công nghệ sản xuất và năng lực quản trị rủi ro vẫn còn hạn chế, khiến DN khó thích ứng khi bối cảnh kinh doanh biến động.
Trong nhiều trường hợp, DN buộc phải tìm đến các nhà đầu tư hoặc quỹ đầu tư để bán cổ phần nhằm cải thiện năng lực quản trị. Tuy nhiên, do chưa hiểu rõ cách vận hành của mô hình công ty cổ phần, quá trình hợp tác này dễ phát sinh mâu thuẫn và trục trặc.
Theo TS Huỳnh Thanh Điền, một nguyên nhân quan trọng là quá trình phát triển của DN thường gắn chặt với thương hiệu cá nhân nhưng không được chuyển hóa thành năng lực hệ thống. Mô hình quản trị vì vậy vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu tính chuyên nghiệp.
"Khởi nghiệp có thể thành công nhưng khi DN phát triển lớn, nếu không có kiến thức và hệ thống quản trị bài bản thì khó điều hành hiệu quả. Điều này đòi hỏi năng lực quản trị tài chính, tuân thủ pháp lý, quản trị rủi ro đầu vào - đầu ra và khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn hiện đại, quốc tế. Và cả sai lầm trong chuyển giao, nhiều DN khi chuyển giao quyền lực nhưng không kiểm soát được, không nắm được quyền điều hành thực chất, dẫn đến bị chi phối và mất định hướng" - ông Điền nhấn mạnh.
Cần thay đổi tư duy quản trị
Trước thực trạng không ít thương hiệu Việt ngày càng mờ nhạt vì chậm thay đổi hoặc không thích nghi với mô hình quản trị mới, TS Huỳnh Thanh Điền khuyến nghị DN cần thay đổi tư duy, xây dựng tổ chức như một hệ thống thay vì phụ thuộc cá nhân.
"Một DN tốt là khi người sáng lập không trực tiếp điều hành nhưng hoạt động vẫn vận hành ổn định. DN Việt thường mạnh về sản xuất nhưng yếu ở quản trị thương hiệu, chuỗi cung ứng, phân phối, bán lẻ và ứng dụng công nghệ số trong truyền thông, quảng bá. Khi nhận ra điểm yếu nhưng không kịp nâng cấp, họ dễ bị đối tác hoặc nhà đầu tư chi phối" - ông nhấn mạnh.
Theo TS Điền, các "ông chủ" cần nhìn nhận DN không chỉ là "đứa con tinh thần" mà còn là một tài sản. Khi coi DN là tài sản, việc mua bán, chuyển nhượng hoặc tái cấu trúc sẽ linh hoạt hơn, giúp tối ưu hiệu quả hoạt động. Đồng thời, việc xây dựng hệ thống quản trị có khả năng tồn tại lâu dài, vượt qua vòng đời người sáng lập là yếu tố then chốt để thương hiệu phát triển bền vững.
