Báo Phụ Nữ
Nếu chính quyền TPHCM có chính sách hỗ trợ phù hợp và tổ chức vận hành hiệu quả, mô hình xe buýt theo yêu cầu sẽ nhận được sự hưởng ứng của người dân, đặc biệt là những người thường xuyên di chuyển từ các khu vực lân cận như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu vào trung tâm TPHCM hoặc trên các hành lang giao thông có nhu cầu đi lại lớn.
Điều quan trọng nhất của mô hình này là tạo thói quen sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Trong giai đoạn đầu, dịch vụ cần đủ thuận tiện và có mức chi phí hấp dẫn để thu hút người dân. Khi đã hình thành thói quen sử dụng, việc điều chỉnh giá theo lộ trình phù hợp sẽ dễ dàng hơn, miễn là vẫn rẻ hơn so với taxi hoặc phương tiện cá nhân.
Việc giảm sử dụng phương tiện cá nhân sẽ giúp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và giảm các chi phí xã hội phát sinh do ùn tắc giao thông. Mỗi người dân từ bỏ một phần nhu cầu sử dụng xe cá nhân thì nền kinh tế tiết kiệm được một phần chi phí năng lượng. Về lâu dài, điều này mang lại lợi ích không chỉ cho từng hộ gia đình mà còn cho toàn xã hội.
Tác động của giao thông công cộng còn vượt ra ngoài phạm vi vận tải khi có khả năng định hình lại cấu trúc thương mại và không gian đô thị. Khi người dân chủ yếu sử dụng xe máy, các hoạt động mua sắm thường gắn với chợ truyền thống hoặc các điểm bán lẻ nằm dọc tuyến đường mà xe cá nhân dễ dàng dừng, đậu. Ngược lại, khi tỉ lệ sử dụng xe buýt và các phương tiện giao thông công cộng tăng lên, người dân sẽ đi bộ nhiều hơn. Lúc đó, các cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini hay các dịch vụ thương mại xung quanh nhà ga, điểm dừng xe buýt sẽ có điều kiện phát triển mạnh hơn. Từ đó, những hoạt động kinh tế mới sẽ dần hình thành để phục vụ nhu cầu của hành khách.
Do vậy, việc phát triển các mô hình giao thông công cộng linh hoạt như xe buýt mini theo yêu cầu không chỉ góp phần giảm ùn tắc, giảm ô nhiễm mà còn hỗ trợ định hình một diện mạo đô thị văn minh hơn, phù hợp với định hướng phát triển bền vững mà TPHCM đang hướng tới.
Tiến sĩ kinh tế Huỳnh Thanh Điền - giảng viên Trường đại học Nguyễn Tất Thành
